Ομάδες, δακτύλιοι και σώματα
Lagrange, τάξη στοιχείου και γινομένου μεταθετικών στοιχείων, κυκλικές ομάδες, ομομορφισμοί, δράσεις και το θεώρημα τροχιάς–σταθεροποιητή, δακτύλιοι και ιδεώδη, το και το .
Τι πρέπει να ξέρεις απέξω
Ομάδες και υποομάδες. Ένα μη κενό είναι υποομάδα αν για κάθε . Αν το είναι πεπερασμένο, αρκεί να είναι κλειστό ως προς το γινόμενο.
Lagrange. Αν πεπερασμένη και , τότε διαιρεί , και ο δείκτης είναι .
Τάξη στοιχείου. Η είναι ο μικρότερος με , και ισούται με . Άρα:
Τάξη γινομένου. Αν , και , τότε . Αν επιπλέον , τότε . Χωρίς μεταθετικότητα δεν ισχύει τίποτα από τα δύο.
Κυκλικές ομάδες. Στην κυκλική ομάδα τάξης , για κάθε υπάρχει ακριβώς μία υποομάδα τάξης , και ακριβώς στοιχεία τάξης . Άρα . Κάθε ομάδα πρώτης τάξης είναι κυκλική.
Ομομορφισμοί. Για ομομορφισμό , ο πυρήνας είναι κανονική υποομάδα, ο είναι ένα προς ένα ακριβώς όταν , και (πρώτο θεώρημα ισομορφισμών). Επίσης , με ισότητα αν ο είναι ένα προς ένα.
Δράσεις. Αν η δρα στο , η τροχιά του είναι και ο σταθεροποιητής είναι υποομάδα. Θεώρημα τροχιάς–σταθεροποιητή:
Οι τροχιές διαμερίζουν το . Η δράση της στις αριστερές πλευρικές κλάσεις μιας με δίνει ομομορφισμό με πυρήνα μέσα στην .
Cauchy (μόνο διατύπωση). Αν ο πρώτος διαιρεί το , η έχει στοιχείο τάξης .
Δακτύλιοι, ιδεώδη, σώματα. Ιδεώδες ενός δακτυλίου είναι προσθετική υποομάδα με και για κάθε . Τα ιδεώδη του είναι τα . Ένα σώμα έχει μόνο τα ιδεώδη και ολόκληρο. Το είναι σώμα ακριβώς όταν ο είναι πρώτος. Η χαρακτηριστική ενός σώματος είναι ή πρώτος , και σε χαρακτηριστική ισχύει (Frobenius).
Το και το . Στο υπάρχει διαίρεση με υπόλοιπο, οπότε:
- το είναι ρίζα του ακριβώς όταν , και ένα μη μηδενικό βαθμού έχει το πολύ ρίζες·
- και (ο σταθερός όρος δίνει ξανά το Wilson)·
- κάθε ιδεώδες είναι της μορφής , και το είναι σώμα με στοιχεία ακριβώς όταν το είναι ανάγωγο·
- η είναι κυκλική τάξης .
Βασικά λήμματα με σύντομες αποδείξεις
Lagrange. Οι πλευρικές κλάσεις έχουν όλες στοιχεία (η είναι αμφιμονοσήμαντη) και δύο από αυτές είτε συμπίπτουν είτε είναι ξένες. Άρα διαμερίζουν τη σε κομμάτια ίσου μεγέθους.
Τάξη γινομένου μεταθετικών. Επειδή , είναι , άρα . Αν και , τότε . Η τομή είναι υποομάδα και των δύο, άρα η τάξη της διαιρεί τα και , δηλαδή είναι . Έτσι , οπότε , και .
Στοιχείο με τάξη το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο. Σε αβελιανή ομάδα, αν υπάρχουν στοιχεία τάξεων και , υπάρχει στοιχείο τάξης . Γράψε με , και (μοίρασε κάθε δύναμη πρώτου στο ένα από τα δύο). Τα και έχουν τάξεις και , και το γινόμενό τους έχει τάξη .
Πεπερασμένη υποομάδα του είναι κυκλική. Έστω με , και η μέγιστη τάξη στοιχείου. Από το προηγούμενο λήμμα κάθε τάξη διαιρεί το (αλλιώς το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο θα ήταν μεγαλύτερο από ). Άρα και τα στοιχεία είναι ρίζες του , οπότε . Από το Lagrange , άρα και η είναι κυκλική.
Τροχιά–σταθεροποιητής. Η απεικόνιση είναι καλά ορισμένη και αμφιμονοσήμαντη από τις πλευρικές κλάσεις του στην τροχιά , γιατί .
Στοιχείο τάξης σε ομάδα άρτιας τάξης. Ζευγάρωσε κάθε με το . Τα στοιχεία με είναι άρτια στο πλήθος, άρα και τα με είναι άρτια στο πλήθος. Ένα από αυτά είναι το , άρα υπάρχει και άλλο.
Frobenius. Για ο διαιρεί το , γιατί διαιρεί τον αριθμητή και όχι τον παρονομαστή.
Πεπερασμένη ακέραια περιοχή είναι σώμα. Για η είναι ένα προς ένα (αφού ), άρα και επί, οπότε για κάποιο .
Τυπικά τεχνάσματα
- Βρες την ομάδα και εφάρμοσε Lagrange. Το Fermat είναι το Lagrange στην , το Euler στην .
- Σύγκρινε τάξεις στοιχείων. Ένας ομομορφισμός ένα προς ένα κρατά τις τάξεις. Στη η τάξη μιας μετάθεσης είναι το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο των μηκών των κύκλων της, οπότε μια ομάδα με στοιχείο «πολύ μεγάλης» τάξης δεν εμφυτεύεται εκεί.
- Φτιάξε δράση. Η δρα στον εαυτό της με συζυγία, στις πλευρικές κλάσεις μιας υποομάδας, ή σε ένα σύνολο που δίνει το πρόβλημα. Για ομάδα τάξης που δρα στο , είναι , γιατί κάθε μη τετριμμένη τροχιά έχει μέγεθος δύναμη του μεγαλύτερη από .
- Υποομάδα δείκτη είναι κανονική: οι αριστερές και οι δεξιές πλευρικές κλάσεις είναι η και το συμπλήρωμά της.
- Ταυτότητες σε δακτυλίους. Ανάπτυξε χωρίς να υποθέσεις : . Αν όλα τα τετράγωνα είναι , παίρνεις .
- Bézout στους εκθέτες. Αν και , τότε .
Πώς εμφανίζονται στον IMC
- Τάξεις σε αβελιανή ομάδα με πρώτους μεταξύ τους εκθέτες (IMC 2001, μέρα 1, θέμα 2), με το ερώτημα αν χρειάζεται η μεταθετικότητα.
- Υποομάδες που παράγονται από δυνάμεις και ο των εκθετών (IMC 2005, μέρα 1, θέμα 6).
- Χαρακτηριστική σώματος και τάξεις στοιχείων (IMC 2018, μέρα 1, θέμα 2): σύγκριση της πολλαπλασιαστικής με την προσθετική ομάδα ενός σώματος.
- Δράσεις και σταθερά σημεία (IMC 2010, μέρα 2, θέμα 3· IMC 2020, μέρα 2, θέμα 7): υποομάδες της και δείκτες υποομάδων.
- Ομομορφισμοί σε συμμετρική ομάδα (IMC 2021, μέρα 2, θέμα 6): η και η .
- Δακτύλιοι (IMC 1999, μέρα 2, θέμα 1· IMC 2016, μέρα 2, θέμα 8): ταυτότητες σε μη μεταθετικό δακτύλιο και ο δακτύλιος .
- Τάξεις μεταθέσεων (IMC 2025, μέρα 1, θέμα 5).
Παγίδες
- Το αντίστροφο του Lagrange δεν ισχύει. Η έχει τάξη αλλά καμία υποομάδα τάξης .
- Η τάξη γινομένου χωρίς μεταθετικότητα. Στην οι και έχουν τάξεις και , αλλά το γινόμενό τους είναι αντιμετάθεση, τάξης , όχι .
- Μεταθετικότητα χωρίς πρώτους μεταξύ τους. Τα και μετατίθενται και έχουν την ίδια τάξη, αλλά .
- Το δεν είναι σώμα για σύνθετο , και εκεί ένα πολυώνυμο μπορεί να έχει περισσότερες ρίζες από τον βαθμό του: η έχει τέσσερις ρίζες modulo .
Θέματα διαγωνισμών με αυτά τα εργαλεία
Δεν υπάρχουν ακόμα θέματα με αυτά τα εργαλεία.