uniolympiads English

Stolz–Cesàro

Το «διακριτό L'Hôpital» για όρια πηλίκων ακολουθιών, και η χρήση του για την ασυμπτωτική συμπεριφορά αναδρομικών ακολουθιών.

Το θεώρημα

Μορφή «κάτι προς άπειρο». Έστω (an)(a_n), (bn)(b_n) πραγματικές ακολουθίες, με την (bn)(b_n) γνησίως αύξουσα και bn→+∞b_n \to +\infty. Αν

lim⁡n→∞an+1−anbn+1−bn=L,L∈R∪{−∞,+∞},\lim_{n \to \infty} \frac{a_{n+1} - a_n}{b_{n+1} - b_n} = L, \qquad L \in \R \cup \{-\infty, +\infty\},

τότε και lim⁡n→∞anbn=L\lim_{n \to \infty} \frac{a_n}{b_n} = L.

Μορφή «μηδέν προς μηδέν». Έστω an→0a_n \to 0, bn→0b_n \to 0, με την (bn)(b_n) γνησίως φθίνουσα. Αν το παραπάνω όριο των διαφορών είναι L∈RL \in \R, τότε και anbn→L\frac{a_n}{b_n} \to L.

Η διαίσθηση: οι διαφορές an+1−ana_{n+1} - a_n παίζουν τον ρόλο της παραγώγου. Γι' αυτό το θεώρημα λέγεται και «διακριτός κανόνας του L'Hôpital».

Πότε το χρησιμοποιείς

  • Μέσοι όροι: x1+⋯+xnn\frac{x_1 + \dots + x_n}{n}, με ana_n το άθροισμα και bn=nb_n = n.
  • Αθροίσματα προς δυνάμεις: 1p+⋯+npnp+1\frac{1^p + \dots + n^p}{n^{p+1}}.
  • Ασυμπτωτική συμπεριφορά αναδρομικών ακολουθιών. Αν xn→0x_n \to 0, ψάξε συνάρτηση gg ώστε g(xn+1)−g(xn)→c≠0g(x_{n+1}) - g(x_n) \to c \neq 0. Τότε, με an=g(xn)a_n = g(x_n) και bn=nb_n = n, παίρνεις g(xn)n→c\frac{g(x_n)}{n} \to c. Αυτή είναι η πιο συχνή χρήση σε διαγωνισμούς.

Παγίδες

  • Το αντίστροφο δεν ισχύει. Για an=(−1)na_n = (-1)^n και bn=nb_n = n είναι anbn→0\frac{a_n}{b_n} \to 0, ενώ an+1−anbn+1−bn=2(−1)n+1\frac{a_{n+1} - a_n}{b_{n+1} - b_n} = 2(-1)^{n+1} δεν συγκλίνει. Αν το όριο των διαφορών δεν υπάρχει, το θεώρημα δεν λέει τίποτα.
  • Οι υποθέσεις για την (bn)(b_n) χρειάζονται. Γράψε ρητά στη λύση σου ότι η (bn)(b_n) είναι γνησίως μονότονη και τείνει στο άπειρο (ή στο μηδέν). Ο βαθμολογητής το ελέγχει.
  • Η επιλογή της gg είναι η ιδέα. Σε μια αναδρομική ακολουθία, η Stolz–Cesàro δεν βοηθά αν εφαρμοστεί στην ίδια την xnx_n· βοηθά αφού βρεις τη σωστή gg.

Για μελέτη

  • Kaczor & Nowak, Problems in Mathematical Analysis I, §2.3 (The Toeplitz Transformation, the Stolz Theorem)
  • Abbott, Understanding Analysis, 2η έκδ., §2.4 (The Monotone Convergence Theorem)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §3.1.2 (Linear Recursive Sequences)

Θέματα διαγωνισμών με αυτά τα εργαλεία

Δεν υπάρχουν ακόμα θέματα με αυτά τα εργαλεία.