uniolympiads English

Θεωρήματα μέσης τιμής

Rolle, Lagrange, Cauchy και η ιδιότητα Darboux της παραγώγου. Η ιδέα που επανέρχεται: η σωστή βοηθητική συνάρτηση, π.χ. e−xf(x)e^{-x} f(x).

Τι πρέπει να ξέρεις απέξω

Έστω f,gf, g συνεχείς στο [a,b][a, b] και παραγωγίσιμες στο (a,b)(a, b).

  • Rolle. Αν f(a)=f(b)f(a) = f(b), υπάρχει ξ∈(a,b)\xi \in (a, b) με f′(ξ)=0f'(\xi) = 0.
  • Lagrange. Υπάρχει ξ∈(a,b)\xi \in (a, b) με f(b)−f(a)=f′(ξ)(b−a)f(b) - f(a) = f'(\xi)(b - a).
  • Cauchy. Υπάρχει ξ∈(a,b)\xi \in (a, b) με (f(b)−f(a))g′(ξ)=(g(b)−g(a))f′(ξ)\big(f(b) - f(a)\big) g'(\xi) = \big(g(b) - g(a)\big) f'(\xi).
  • Darboux. Αν η ff είναι παραγωγίσιμη στο [a,b][a, b], η f′f' παίρνει κάθε τιμή ανάμεσα στις f′(a)f'(a) και f′(b)f'(b), ακόμα κι αν δεν είναι συνεχής. Συνέπεια: μια παράγωγος που δεν μηδενίζεται πουθενά έχει σταθερό πρόσημο.

Η βοηθητική συνάρτηση

Σχεδόν κάθε θέμα με «να δειχθεί ότι υπάρχει ξ\xi με …» λύνεται με Rolle σε μια καλά διαλεγμένη hh. Γράψε τη ζητούμενη σχέση ως (καˊτι)′=0(\text{κάτι})' = 0:

Θέλεις Πάρε
f′(ξ)=λf(ξ)f'(\xi) = \lambda f(\xi) h(x)=e−λxf(x)h(x) = e^{-\lambda x} f(x)
f′(ξ)=−f(ξ)ξf'(\xi) = -\dfrac{f(\xi)}{\xi} h(x)=xf(x)h(x) = x f(x)
ξf′(ξ)=kf(ξ)\xi f'(\xi) = k f(\xi) h(x)=f(x)/xkh(x) = f(x) / x^k
f′(ξ)+g′(ξ)f(ξ)=0f'(\xi) + g'(\xi) f(\xi) = 0 h(x)=eg(x)f(x)h(x) = e^{g(x)} f(x)
f′′(ξ)=0f''(\xi) = 0 με τρία σημεία όπου f=0f = 0 Rolle δύο φορές

Η τελευταία γραμμή γενικεύεται: αν η ff έχει k+1k + 1 ρίζες, η f(k)f^{(k)} έχει τουλάχιστον μία.

Διαφορικές ανισότητες

Το ίδιο τέχνασμα σε ανισότητες. Αν f′≤cff' \le c f στο [0,∞)[0, \infty), τότε (e−cxf(x))′=e−cx(f′−cf)≤0\big(e^{-cx} f(x)\big)' = e^{-cx}\big(f' - c f\big) \le 0, άρα η e−cxf(x)e^{-cx} f(x) φθίνει και

f(x)≤f(0) ecx.f(x) \le f(0)\, e^{cx} .

Ειδικά, αν f(0)=0f(0) = 0 και f≥0f \ge 0, τότε f≡0f \equiv 0. Αυτή είναι η απλή μορφή του λήμματος Grönwall, και η συνήθης απόδειξη μοναδικότητας σε διαφορικές εξισώσεις.

Παγίδες

  • Η παράγωγος δεν είναι απαραίτητα συνεχής. Η f(x)=x2sin⁡(1/x)f(x) = x^2 \sin(1/x), f(0)=0f(0) = 0, είναι παραγωγίσιμη παντού, αλλά η f′f' δεν έχει όριο στο 00. Το Darboux ισχύει, η συνέχεια όχι.
  • Ελέγχεις τις υποθέσεις στα άκρα. Το Rolle θέλει συνέχεια στο κλειστό [a,b][a, b]. Πάρε f(x)=xf(x) = x για 0≤x<10 \le x < 1 και f(1)=0f(1) = 0. Είναι f(0)=f(1)f(0) = f(1), αλλά f′=1f' = 1 σε όλο το (0,1)(0, 1): λείπει η συνέχεια στο 11.
  • Το ξ\xi του Lagrange και του Cauchy δεν είναι το ίδιο όταν εφαρμόζεις τα θεωρήματα χωριστά σε δύο συναρτήσεις. Γι' αυτό υπάρχει το θεώρημα του Cauchy.
  • Δύο διαφορετικά ξ\xi. Αν το ζητούμενο έχει δύο σημεία (f′(ξ)f′(η)=1f'(\xi) f'(\eta) = 1), συνήθως χωρίζεις το διάστημα σε ένα κατάλληλο σημείο cc και εφαρμόζεις Lagrange στα [a,c][a, c] και [c,b][c, b].

Για μελέτη

  • Abbott, Understanding Analysis, 2η έκδ., §5.3 (The Mean Value Theorems)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §3.2.5 (The Mean Value Theorem)
  • Abbott, Understanding Analysis, 2η έκδ., §5.2 (Derivatives and the Intermediate Value Property)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §3.2.3 (The Intermediate Value Property)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §3.4.2 (Ordinary Differential Equations of the First Order)

Θέματα διαγωνισμών με αυτά τα εργαλεία

Δεν υπάρχουν ακόμα θέματα με αυτά τα εργαλεία.