uniolympiads English

Επιλογή SEEMOUS 2026, Θέμα 5

Θεωρούμε τη συνάρτηση f ⁣:R→Rf\colon \mathbb{R} \to \mathbb{R} με f(x):=∑n=1∞xn/nnf(x) := \sum_{n=1}^{\infty} x^n/n^n για κάθε x∈Rx \in \mathbb{R}.

(α) Δείξτε ότι f(x)=x∫01e−xulog⁡u duf(x) = x\int_0^1 e^{-xu\log u}\,du για κάθε x∈Rx \in \mathbb{R}.

(β) Υπολογίστε το όριο lim⁡x→−∞f(x)\lim_{x \to -\infty} f(x).

Πρωτότυπο από το επίσημο PDF∞ Πρόβλημα 5. Θεωρούμε τη συνάρτηση f ∶ ℝ → ℝ με f(x) ∶= ∑ n=1 x n /n n για κάθε x ∈ ℝ. 1 (α) Δείξτε ότι f(x) = x ∫ 0 e −xu log u du για κάθε x ∈ ℝ. (β) Υπολογίστε το όριο lim x→−∞ f(x).

Η μεταγραφή συγκρίθηκε σύμβολο προς σύμβολο με το πρωτότυπο, όχι ακόμα από άνθρωπο.

Χρόνος σε αυτό το θέμα 0:00

Δούλεψε τουλάχιστον 45 λεπτά πριν ανοίξεις τη λύση.

Επίσημη λύση

(α)

∫01∑k=0∞1k!(xulog⁡1u)kdu=∑k=0∞1k!xk∫01(ulog⁡1u)kdu(1)\int_0^1 \sum_{k=0}^\infty \frac{1}{k!}\left(xu\log\frac{1}{u}\right)^k du = \sum_{k=0}^\infty \frac{1}{k!}x^k \int_0^1 \left(u\log\frac{1}{u}\right)^k du \tag{1}
Η αλλαγή σειράς άθροισης ολοκλήρωσης επιτρέπεται γιατί ικανοποιείται η συνθήκη του θεωρήματος Fubini. Δηλαδή,
∫01∑k=0∞1k!∣xulog⁡1u∣kdu=∫01e∣x∣ulog⁡1u du≤e∣x∣.\int_0^1 \sum_{k=0}^\infty \frac{1}{k!}\left|xu\log\frac{1}{u}\right|^k du = \int_0^1 e^{|x|u\log\frac{1}{u}}\,du \leq e^{|x|}.
Αυτό γιατί για κάθε u∈(0,1)u \in (0,1) έχουμε ulog⁡(1/u)≤u(u−1−1)≤1u\log(1/u) \leq u(u^{-1} - 1) \leq 1.

Έπειτα, στο ολοκλήρωμα στο δεξί μέλος της (1), κάνουμε την αλλαγή μεταβλητής v:=log⁡1/uv := \log 1/u, και το ολοκλήρωμα ισούται με

∫0∞(e−vv)ke−v dv=∫0∞vke−(k+1)v dv=Γ(k+1)(k+1)k+1=k!(k+1)k+1.\int_0^\infty (e^{-v}v)^k e^{-v}\,dv = \int_0^\infty v^k e^{-(k+1)v}\,dv = \frac{\Gamma(k+1)}{(k+1)^{k+1}} = \frac{k!}{(k+1)^{k+1}}.
Και το ζητούμενο έπεται.

(β) Θεωρούμε αυθαίρετα c>0,ε∈(0,1)c > 0, \varepsilon \in (0,1). Χρησιμοποιούμε τη γραφή της ff από το ερώτημα (α) και κόβουμε το διάστημα ολοκλήρωσης στα διαστήματα [0,e−c],[e−c,e−1+ε],[e−1+ε,1][0,e^{-c}], [e^{-c}, e^{-1+\varepsilon}], [e^{-1+\varepsilon}, 1]. Για κάθε M>0M > 0 έχουμε

−f(−M)=(∫0e−c+∫e−ce−1+ε+∫e−1+ε1)MeMulog⁡u du=:IM+JM+KM.-f(-M) = \left(\int_0^{e^{-c}} + \int_{e^{-c}}^{e^{-1+\varepsilon}} + \int_{e^{-1+\varepsilon}}^1\right) Me^{Mu\log u}\,du =: I_M + J_M + K_M.
Έχουμε εισάγει συντομογραφίες για τα τρία ολοκληρώματα. Θα δείξουμε ότι τα IM,JMI_M, J_M είναι αμελητέα και ότι το KM→M→∞1K_M \overset{M\to\infty}{\to} 1.

• Για το IMI_M. Χρησιμοποιούμε το ότι log⁡u≤−c\log u \leq -c στο χωρίο ολοκλήρωσης. Οπότε

IM≤M∫0e−ce−uMc du≤M∫0∞e−uMc du=1c.I_M \leq M\int_0^{e^{-c}} e^{-uMc}\,du \leq M\int_0^\infty e^{-uMc}\,du = \frac{1}{c}.
• Για το JMJ_M. Ισχύει ότι a:=sup⁡u∈[e−c,e−1+ε]ulog⁡u<0a := \sup_{u\in[e^{-c},e^{-1+\varepsilon}]} u\log u < 0, οπότε JM≤MeaM→M→∞0J_M \leq Me^{aM} \overset{M\to\infty}{\to} 0.

• Για το KMK_M. Κάνουμε την αλλαγή μεταβλητής v:=(1−u)Mv := (1-u)M και έχουμε

KM=∫0(1−e−1+ε)Me(M−v)log⁡(1−v/M) dv=∫0∞1[0,(1−e−1+ε)M](v)e(M−v)log⁡(1−v/M) dv.K_M = \int_0^{(1-e^{-1+\varepsilon})M} e^{(M-v)\log(1-v/M)}\,dv = \int_0^\infty \mathbf{1}_{[0,(1-e^{-1+\varepsilon})M]}(v)e^{(M-v)\log(1-v/M)}\,dv.
Το όριο του ολοκληρωτέου για M→∞M \to \infty είναι e−ve^{-v}. Δείχνουμε ότι εφαρμόζεται το θεώρημα κυριαρχημένης σύγκλισης (και επομένως KM→1K_M \to 1). Για 0<v<(1−e−1+ε)M0 < v < (1-e^{-1+\varepsilon})\mathrm{M} ισχύει −vlog⁡(1−v/M)≤v−εv-v\log(1-v/M) \leq v - \varepsilon v, οπότε ο ολοκληρωτέος φράζεται για κάθε v∈[0,∞)v \in [0,\infty) από το
e−v+v−εv=e−εv,e^{-v+v-\varepsilon v} = e^{-\varepsilon v},
που είναι ολοκληρώσιμη συνάρτηση του vv. Έπεται λοιπόν από την 0≤−JM−KM−f(−M)=IM0 \leq -J_M - \mathrm{K}_{\mathrm{M}} - f(-M) = I_M ότι
0≤lim⁡M→∞‾{−1−f(−M)}≤1c0 \leq \overline{\lim_{M\to\infty}}\{-1 - f(-M)\} \leq \frac{1}{c}
με c>0c > 0 αυθαίρετο. Έπεται ότι lim⁡M→∞f(−M)=−1\lim_{M\to\infty} f(-M) = -1.

Μεταγραφή από το επίσημο κείμενο λύσεων, σελίδα 3. Η μεταγραφή δεν έχει ελεγχθεί δεύτερη φορά· αν έχεις αμφιβολία, κοίτα το πρωτότυπο.

Θέμα αρχείου: η εκφώνηση είναι το επίσημο κείμενο (μεταγραμμένο, με το πρωτότυπο παραπάνω). Η ταξινόμηση ανά αντικείμενο και η δυσκολία εκτιμήθηκαν αυτόματα· υποδείξεις και λύση στα ελληνικά προστίθενται σταδιακά.

Πώς πήγε;