uniolympiads English

Ιδιοτιμές και Cayley–Hamilton

Χαρακτηριστικό και ελάχιστο πολυώνυμο, οι ιδιοτιμές του p(A)p(A), και πώς μια σχέση όπως A3=AA^3 = A σου λέει σχεδόν τα πάντα για τον πίνακα.

Τι πρέπει να ξέρεις απέξω

Για A∈Mn(C)A \in \M_n(\C) με ιδιοτιμές λ1,…,λn\lambda_1, \dots, \lambda_n (με πολλαπλότητα):

χA(x)=det⁡(xI−A)=∏i=1n(x−λi),tr⁡A=∑iλi,det⁡A=∏iλi.\chi_A(x) = \det(xI - A) = \prod_{i=1}^n (x - \lambda_i), \qquad \tr A = \sum_i \lambda_i, \qquad \det A = \prod_i \lambda_i .
  • Ιδιοτιμές πολυωνύμου. Για κάθε πολυώνυμο pp, οι ιδιοτιμές του p(A)p(A) είναι οι p(λ1),…,p(λn)p(\lambda_1), \dots, p(\lambda_n), με πολλαπλότητα. Απόδειξη: τριγωνοποίησε, A=PTP−1A = PTP^{-1}· τότε p(A)=P p(T) P−1p(A) = P\,p(T)\,P^{-1} και η p(T)p(T) είναι τριγωνική με διαγώνιο p(λi)p(\lambda_i). Ειδικά tr⁡(Ak)=∑iλik\tr(A^k) = \sum_i \lambda_i^k.
  • Cayley–Hamilton. χA(A)=0\chi_A(A) = 0. Για 2×22 \times 2: A2−(tr⁡A) A+(det⁡A) I=0A^2 - (\tr A)\,A + (\det A)\, I = 0.
  • Ελάχιστο πολυώνυμο mAm_A: το μονικό πολυώνυμο ελάχιστου βαθμού με mA(A)=0m_A(A) = 0. Διαιρεί κάθε pp με p(A)=0p(A) = 0 (άρα και το χA\chi_A) και έχει τις ίδιες ρίζες με το χA\chi_A, ίσως με μικρότερες πολλαπλότητες.
  • Διαγωνοποίηση. Ο AA διαγωνοποιείται στο C\C αν και μόνο αν το mAm_A έχει απλές ρίζες. Συνεπώς: αν p(A)=0p(A) = 0 για κάποιο pp με απλές ρίζες, ο AA διαγωνοποιείται.
  • ABAB και BABA έχουν το ίδιο χαρακτηριστικό πολυώνυμο, για τετραγωνικούς A,BA, B.

Πότε το χρησιμοποιείς

  • Η εκφώνηση δίνει πολυωνυμική σχέση, π.χ. A3=AA^3 = A ή A2−3A+2I=0A^2 - 3A + 2I = 0. Κάθε ιδιοτιμή είναι ρίζα του πολυωνύμου: εδώ λ∈{−1,0,1}\lambda \in \{-1, 0, 1\} ή λ∈{1,2}\lambda \in \{1, 2\}. Επειδή οι ρίζες είναι απλές, ο AA διαγωνοποιείται. Τότε τα tr⁡A\tr A, det⁡A\det A και rank⁡A\rank A μετράνε πόσες φορές εμφανίζεται κάθε ιδιοτιμή.
  • Μεγάλες δυνάμεις. Για να βρεις το A100A^{100}, διαίρεσε το x100x^{100} με το χA\chi_A (ή το mAm_A): x100=q(x)χA(x)+r(x)x^{100} = q(x)\chi_A(x) + r(x) με deg⁡r<n\deg r < n. Τότε A100=r(A)A^{100} = r(A). Οι συντελεστές του rr βγαίνουν βάζοντας τις ιδιοτιμές στη θέση του xx.
  • Ορίζουσες της μορφής det⁡(p(A))\det(p(A)) =∏ip(λi)= \prod_i p(\lambda_i). Π.χ. det⁡(A2+I)=∏i(λi2+1)\det(A^2 + I) = \prod_i (\lambda_i^2 + 1).
  • Αντιστροφή. Αν det⁡A≠0\det A \ne 0, το Cayley–Hamilton γράφει τον A−1A^{-1} ως πολυώνυμο του AA.

Παγίδες

  • Οι ιδιοτιμές του A+BA + B δεν είναι λi+μi\lambda_i + \mu_i όταν οι A,BA, B δεν μετατίθενται. Με A=(0100)A = \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix} και B=A⊤B = A^\top, οι AA και BB έχουν μόνο την ιδιοτιμή 00, αλλά ο A+BA + B έχει ιδιοτιμές ±1\pm 1. Για μεταθετικούς πίνακες, δες το φύλλο για μηδενοδύναμους και μεταθετικούς πίνακες.
  • Από το p(A)=0p(A) = 0 δεν έπεται ότι κάθε ρίζα του pp είναι ιδιοτιμή. Ο II ικανοποιεί A2=AA^2 = A, αλλά το 00 δεν είναι ιδιοτιμή του.
  • Πραγματικός πίνακας, μιγαδικές ιδιοτιμές. Ο (0−110)\begin{pmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} δεν έχει πραγματικές ιδιοτιμές. Δούλευε στο C\C και γύρνα στο R\R στο τέλος. Οι μη πραγματικές ιδιοτιμές ενός πραγματικού πίνακα έρχονται σε συζυγή ζεύγη.
  • Η «απόδειξη» χA(A)=det⁡(AI−A)=0\chi_A(A) = \det(AI - A) = 0 είναι λάθος. Στο det⁡(xI−A)\det(xI - A) το xx είναι αριθμός· δεν μπορείς να βάλεις πίνακα πριν υπολογίσεις την ορίζουσα. Αν το χρειαστείς σε λύση, παράθεσε το θεώρημα, μην το «αποδείξεις» έτσι.

Για μελέτη

  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §5A (Invariant Subspaces)
  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §5D (Diagonalizable Operators)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §2.3.6 (Linear Transformations, Eigenvalues, Eigenvectors)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §2.3.7 (The Cayley–Hamilton and Perron–Frobenius Theorems)
  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §5B (The Minimal Polynomial)

Θέματα διαγωνισμών με αυτά τα εργαλεία

Δεν υπάρχουν ακόμα θέματα με αυτά τα εργαλεία.