uniolympiads English

Μηδενοδύναμοι και μεταθετικοί πίνακες

Πότε ένας πίνακας είναι μηδενοδύναμος, τι κερδίζεις όταν AB=BAAB = BA, και το τέχνασμα det⁡(A2+B2)=∣det⁡(A+iB)∣2\det(A^2 + B^2) = |\det(A + iB)|^2.

Μηδενοδύναμοι

Ο N∈Mn(C)N \in \M_n(\C) λέγεται μηδενοδύναμος αν Nk=0N^k = 0 για κάποιο kk. Τα εξής είναι ισοδύναμα:

  1. ο NN είναι μηδενοδύναμος·
  2. όλες οι ιδιοτιμές του είναι 00·
  3. χN(x)=xn\chi_N(x) = x^n, άρα Nn=0N^n = 0 (ο εκθέτης nn φτάνει πάντα)·
  4. tr⁡(Nk)=0\tr(N^k) = 0 για k=1,…,nk = 1, \dots, n.

Το (4) ⇒ (2) έρχεται από τους τύπους του Newton. Αν οι μη μηδενικές ιδιοτιμές ήταν μ1,…,μr\mu_1, \dots, \mu_r με πολλαπλότητες mjm_j, τότε ∑jmjμjk=0\sum_j m_j \mu_j^k = 0 για k=1,…,rk = 1, \dots, r, και η ορίζουσα Vandermonde δίνει mj=0m_j = 0. Θέλει χαρακτηριστική 00 (στο Fp\F_p ο IpI_p έχει tr⁡(Ik)=0\tr(I^k) = 0).

Αντιστροφή. Αν NN μηδενοδύναμος, ο I+NI + N είναι αντιστρέψιμος με (I+N)−1=I−N+N2−⋯+(−1)n−1Nn−1(I + N)^{-1} = I - N + N^2 - \dots + (-1)^{n-1} N^{n-1}.

Μεταθετικοί πίνακες

Αν AB=BAAB = BA στο Mn(C)\M_n(\C):

  • Κοινό ιδιοδιάνυσμα. Κάθε ιδιόχωρος του AA μένει αναλλοίωτος από τον BB, άρα ο BB έχει ιδιοδιάνυσμα μέσα του.
  • Ταυτόχρονη τριγωνοποίηση: υπάρχει PP με P−1APP^{-1}AP και P−1BPP^{-1}BP άνω τριγωνικούς. Άρα οι ιδιοτιμές του A+BA + B είναι λi+μi\lambda_i + \mu_i και του ABAB είναι λiμi\lambda_i \mu_i, για κατάλληλη αντιστοίχιση.
  • Αν και οι δύο διαγωνοποιούνται, διαγωνοποιούνται ταυτόχρονα.
  • Ισχύουν οι διωνυμικοί τύποι: (A+B)m=∑k(mk)AkBm−k(A + B)^m = \sum_k \binom{m}{k} A^k B^{m-k}, και eA+B=eAeBe^{A + B} = e^A e^B.
  • Το άθροισμα και το γινόμενο μεταθετικών μηδενοδύναμων πινάκων είναι μηδενοδύναμοι.

Ο μεταθέτης [A,B]=AB−BA[A, B] = AB - BA έχει πάντα ίχνος 00. Άρα δεν μπορεί να είναι AB−BA=IAB - BA = I (το ίχνος θα ήταν nn). Αν επιπλέον ο [A,B][A, B] μετατίθεται με τον AA, τότε ο [A,B][A, B] είναι μηδενοδύναμος. Απόδειξη: με C=[A,B]C = [A, B] και CA=ACCA = AC, είναι Ck=[A,BCk−1]C^k = [A, BC^{k-1}], άρα tr⁡(Ck)=0\tr(C^k) = 0 για κάθε kk, και εφαρμόζεις το (4).

Πέρασμα στους μιγαδικούς

Για πραγματικούς A,BA, B με AB=BAAB = BA:

A2+B2=(A+iB)(A−iB),det⁡(A2+B2)=det⁡(A+iB) det⁡(A+iB)‾=∣det⁡(A+iB)∣2≥0.A^2 + B^2 = (A + iB)(A - iB), \qquad \det(A^2 + B^2) = \det(A + iB)\,\overline{\det(A + iB)} = |\det(A + iB)|^2 \ge 0 .

Ειδική περίπτωση με B=IB = I: det⁡(A2+I)≥0\det(A^2 + I) \ge 0. Χωρίς τη συνθήκη AB=BAAB = BA η παραγοντοποίηση δεν ισχύει, γιατί (A+iB)(A−iB)=A2+B2+i(BA−AB)(A + iB)(A - iB) = A^2 + B^2 + i(BA - AB).

Άλλα γρήγορα επιχειρήματα για πραγματικούς πίνακες:

  • Για nn περιττό, κάθε A∈Mn(R)A \in \M_n(\R) έχει πραγματική ιδιοτιμή, γιατί το χA\chi_A έχει περιττό βαθμό.
  • Αν A2=−IA^2 = -I στο Mn(R)\M_n(\R), τότε (det⁡A)2=(−1)n(\det A)^2 = (-1)^n, άρα το nn είναι άρτιο.

Παγίδες

  • Χωρίς AB=BAAB = BA, τίποτα από τα παραπάνω δεν ισχύει. Οι (0100)\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix} και (0010)\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} είναι μηδενοδύναμοι, αλλά το άθροισμά τους έχει ιδιοτιμές ±1\pm 1.
  • Το eA+B=eAeBe^{A+B} = e^A e^B θέλει μεταθετικότητα. Μη το γράψεις χωρίς να την ελέγξεις.
  • Στο (4) χρειάζονται όλα τα k=1,…,nk = 1, \dots, n, όχι μόνο το tr⁡N=0\tr N = 0.

Για μελέτη

  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §8A (Generalized Eigenvectors and Nilpotent Operators)
  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §5E (Commuting Operators)
  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §1B (Exercise 8: the complexification V_C)
  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §3B (Exercise 33: the complexification T_C)
  • Axler, Linear Algebra Done Right, 4η έκδ., §5A (Exercise 17: real eigenvalues of T and T_C)

Θέματα διαγωνισμών με αυτά τα εργαλεία

Δεν υπάρχουν ακόμα θέματα με αυτά τα εργαλεία.