uniolympiads English

Ανάπτυγμα Taylor

Υπόλοιπο Lagrange και Peano, όρια με αναπτύγματα, ανισότητες από το πρόσημο του υπολοίπου, και η ανισότητα ∣f′∣≤2M0M2|f'| \le \sqrt{2 M_0 M_2}.

Τι πρέπει να ξέρεις απέξω

Αν η ff είναι n+1n + 1 φορές παραγωγίσιμη σε διάστημα που περιέχει τα aa και xx, υπάρχει ξ\xi ανάμεσά τους με

f(x)=∑k=0nf(k)(a)k!(x−a)k+f(n+1)(ξ)(n+1)!(x−a)n+1(Lagrange).f(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(a)}{k!} (x - a)^k + \frac{f^{(n+1)}(\xi)}{(n+1)!} (x - a)^{n+1} \qquad \text{(Lagrange)}.

Αν η ff είναι μόνο nn φορές παραγωγίσιμη στο aa, το υπόλοιπο είναι o((x−a)n)o\big((x - a)^n\big) (Peano).

Τα αναπτύγματα στο 00 που χρειάζεσαι χωρίς να τα σκεφτείς:

ex=1+x+x22+O(x3),ln⁡(1+x)=x−x22+O(x3),sin⁡x=x−x36+O(x5),e^x = 1 + x + \tfrac{x^2}{2} + O(x^3), \quad \ln(1 + x) = x - \tfrac{x^2}{2} + O(x^3), \quad \sin x = x - \tfrac{x^3}{6} + O(x^5),
cos⁡x=1−x22+O(x4),(1+x)α=1+αx+α(α−1)2x2+O(x3).\cos x = 1 - \tfrac{x^2}{2} + O(x^4), \quad (1 + x)^\alpha = 1 + \alpha x + \tfrac{\alpha(\alpha - 1)}{2} x^2 + O(x^3).

Πότε το χρησιμοποιείς

  • Όρια της μορφής 0/00/0 όπου ο L'Hôpital θα χρειαζόταν τρεις παραγωγίσεις. Αναπτύσσεις αριθμητή και παρονομαστή μέχρι τον πρώτο όρο που δεν απαλείφεται.
  • Ανισότητες από το πρόσημο του υπολοίπου. Αφού eξ>0e^{\xi} > 0, είναι ex≥1+xe^x \ge 1 + x για κάθε xx. Αφού ∣sin⁡(3)∣≤1|\sin^{(3)}| \le 1, είναι ∣sin⁡x−x∣≤∣x∣3/6|\sin x - x| \le |x|^3/6.
  • Φράγματα για την παράγωγο. Αν ∣f∣≤M0|f| \le M_0 και ∣f′′∣≤M2|f''| \le M_2 σε όλο το R\R, γράψε Taylor από το xx προς τα x±hx \pm h και αφαίρεσε:
2h f′(x)=f(x+h)−f(x−h)−h22(f′′(ξ1)−f′′(ξ2)),∣f′(x)∣≤M0h+hM22.2h\, f'(x) = f(x + h) - f(x - h) - \tfrac{h^2}{2}\big(f''(\xi_1) - f''(\xi_2)\big), \qquad |f'(x)| \le \frac{M_0}{h} + \frac{h M_2}{2} .

Με h=2M0/M2h = \sqrt{2 M_0 / M_2} παίρνεις ∣f′(x)∣≤2M0M2|f'(x)| \le \sqrt{2 M_0 M_2} (ανισότητα Landau).

  • Ασυμπτωτική συμπεριφορά ακολουθιών. Στην xn+1=sin⁡xnx_{n+1} = \sin x_n το ανάπτυγμα sin⁡x=x−x3/6+O(x5)\sin x = x - x^3/6 + O(x^5) δίνει 1xn+12−1xn2→13\frac{1}{x_{n+1}^2} - \frac{1}{x_n^2} \to \frac13. Με Stolz–Cesàro,  nxn2→3\ n x_n^2 \to 3.

Παγίδες

  • Η σειρά Taylor δεν συγκλίνει απαραίτητα στη συνάρτηση. Η f(x)=e−1/x2f(x) = e^{-1/x^2}, f(0)=0f(0) = 0, έχει όλες τις παραγώγους μηδέν στο 00, ενώ f≠0f \ne 0.
  • Το ξ\xi εξαρτάται από το xx. Μη το χειρίζεσαι ως σταθερά όταν αλλάζεις το xx ή περνάς σε όριο.
  • Κράτα αρκετούς όρους. Αν στο τέλος μείνει O(x3)x3\frac{O(x^3)}{x^3}, χρειαζόσουν έναν όρο ακόμα.

Για μελέτη

  • Abbott, Understanding Analysis, 2η έκδ., §6.6 (Taylor Series)
  • Gelca & Andreescu, Putnam and Beyond, §3.2.11 (Taylor and Fourier Series)

Θέματα διαγωνισμών με αυτά τα εργαλεία

Δεν υπάρχουν ακόμα θέματα με αυτά τα εργαλεία.